Không nên "cá mè một lứa"
Cho đến thời điểm này, Bộ GDĐT vẫn đang ráo riết lấy ý kiến dư luận cho mọi đề án về đổi mới thi tốt nghiệp THPT và thi đại học. Một trong những điểm “nóng” của thay đổi lần này chính là giảm tải thi từ 6 môn xuống còn 4 môn, và 20% số học sinh đươc miễn thi tốt nghiệp.
Thứ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Vinh Hiển, trước câu hỏi đặt đi đặt lại nhiều lần của báo chí về việc căn cứ vào đâu để áp tỉ lệ miễn thi là 20% cho các trường học, cũng đã... nhiều lần khẳng định: "Đây là tỉ lệ an toàn, và tôi khẳng định bất cứ trường học nào, dù là ở khu vực miền núi, vùng sâu vùng xa, cũng đều đạt tỉ lệ ít nhất 20% số học sinh đạt kết quả học tập giỏi, đủ để xét tiêu chí miễn thi!". 
Theo ông Hiển, chủ trương miễn thi cho một bộ phận học sinh xuất sắc là thực hiện định hướng của Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 với mục tiêu giảm tốn kém cho xã hội, tạo động lực để học sinh phấn đấu học tập, rèn luyện toàn diện trong quá trình học THPT, nhất là ở lớp 12, phối hợp kết quả đánh giá trong quá trình học với đánh giá cuối kỳ, cuối năm học. 
"Những học sinh nếu miễn thi sẽ được xếp loại tốt nghiệp dựa theo kết quả học tập, rèn luyện cả năm lớp 12 nhưng vẫn được quyền đăng ký dự thi tốt nghiệp để được xét công nhận và xếp loại tốt nghiệp như đối với học sinh dự thi" - Thứ trưởng Hiển cho biết.
Tuy nhiên, trước chủ trương này, không ít giáo viên và cả phụ huynh học sinh băn khoăn. Ông Nguyễn Thanh Toàn - Hiệu phó trường THPT Chương Mỹ A (huyện Chương Mỹ, Hà Nội) - cho biết: "Ngay cả mặt bằng tuyển sinh đầu vào của các trường đã không đồng đều, thậm chí chênh lệch rất lớn nên áp tỉ lệ 20% ở tất cả các trường là không hợp lý, thậm chí sẽ nảy sinh tiêu cực với cơ chế xin - cho".
Ông Toàn cho hay, thay vì cào bằng tỉ lệ này, bộ nên đề ra tiêu chí rõ ràng, cụ thể để các trường áp theo tiêu chí đó và từ đó có được tỉ lệ học sinh miễn thi theo quy định. "Ví dụ, tiêu chí học sinh  được miễn thi tốt nghiệp là đạt học sinh giỏi 3 năm liền thì các trường cứ theo danh sách mà xét, rất nhanh chóng. Hơn nữa, tiêu chí này hoàn toàn có thể áp dụng ngay cho kỳ thi 2014 một cách rành mạch" - ông Nguyễn Thanh Toàn nhấn mạnh.
Cùng quan điểm, ông Dương Văn Bảo - Hiệu trưởng Trường THPT Tam Nông (Phú Thọ) - cho biết, chủ trương miễn thì là một chủ trương tốt, hoàn toàn xứng đáng với những học sinh có thành tích học tập tốt. Tuy nhiên, tỉ lệ miễn thi 20% chỉ nên được xem như tiêu chí chung cho toàn quốc, tức số học sinh được miễn thi không nên quá 20%. 
"Song kết quả cụ thể như thế nào thì nên tùy vào mỗi trường, vì thực tế đánh giá của mỗi trường khác nhau. Có những trường thuộc "top" trên, trường chuyên, nơi tập trung rất nhiều học sinh giỏi, nên rất khó có thể cào bằng tỉ lệ" - theo ông Bảo. Một phụ huynh có con đang chuẩn bị thi tốt nghiệp THPT - chị Nguyễn Thị Hiền (ngõ 86, Hào Nam, Hà Nội) - lo ngại, việc miễn thi tốt nghiệp chỉ khiến bệnh thành tích gia tăng, khiến các giáo viên nể nang, phóng tay hoặc thiên vị trong việc cho điểm. 
“Ngành giáo dục cứ mãi kêu gọi nói không với bệnh thành tích, mà có được đâu. Giờ ai cũng nghi ngờ, không biết học sinh giỏi là thật, hay chỉ là “giỏi hờ”. Nếu lại thêm chính sách này nữa, việc cho điểm liệu có công bằng không?” - chị Hiền đặt câu hỏi.
Thay đổi nhưng đừng quá cập rập!
Thực tế cho thấy, rất nhiều trường THPT đang lâm vào tình thế khá sốt ruột khi kỳ thi tốt nghiệp THPT đang đến gần, mà mọi ý kiến vẫn đang trong quá trình tập hợp, tổng kết. Theo ông Nguyễn Thanh Toàn, lộ trình từ khi đề ra đổi mới cho đến khi thực hiện chỉ vẻn vẹn 3 tháng để lấy ý kiến dư luận là quãng thời gian quá ngắn để đạt được sự thay đổi. "Tôi đồng ý với chủ trương thay đổi theo hướng giảm áp lực, giảm tốn kém, song không thể phủ nhận chúng tôi khá cập rập để đón nhận sự thay đổi này. 
Sẽ có sự chuẩn bị tốt hơn và kỹ lưỡng hơn cho các trường nếu lùi lại thời gian thực hiện sang năm 2015, sẽ có thêm thời gian để cả Bộ GDĐT và cả các trường đóng góp thêm ý kiến để đưa ra một phương án hợp lý nhất!" - ông Toàn cho hay. 
Ông Dương Văn Bảo cũng thừa nhận, đây sẽ là một chủ trương tốt, với điều kiện cần phải được làm sát sao. "Cải cách giáo dục đang là điều rất được người dân mong đợi. Và điều đó luôn cần những bước đi đầu tiên. Vì vậy, chúng tôi sẽ ủng hộ hết sức để có thể hoàn thành tốt chủ trương này” - ông Bảo cho hay.
Với việc giảm tải thi tốt nghiệp từ 6 môn còn 4 môn, cả giáo viên lẫn học sinh đều đồng tình. Ông Nguyễn Thanh Toàn cho biết, mức chi phí sẽ được giảm khoảng 25% nếu giảm từ việc thi 6 môn trong 4 ngày xuống còn thi 4 môn trong 3 ngày. Em Nguyễn Thị Hồng An - Học sinh lớp 12A11 Trường THPT Chương Mỹ A - cũng chia sẻ: "Đúng là chúng em cảm thấy giảm áp lực hơn và dành nhiều thời gian, tâm thế hơn cho kỳ thi quan trọng là thi đại học". 
Chủ nhiệm của em An - cô giáo Kết - cũng cho hay: "Tôi rất nhất trí với việc rút bớt môn thi, điều này giảm áp lực thi cử cho học sinh, giúp các em tập trung vào các môn khoa học cơ bản nhất. Việc không chọn tiếng Anh là môn thi chính cũng là hợp lý bởi trình độ giáo viên đang quá mất cân đối, được lấy từ nhiều nguồn, không bài bản, chính quy và thống nhất. Muốn vậy cần trước hết thay đổi cách dạy, cách học đối với môn tiếng Anh" - cô Kết cho biết. 
* Đầu tháng 1.2014, Bộ GDĐT công bố dự thảo một số phương án thi và công nhận tốt nghiệp THPT. Trong đó đáng chú ý nhất là giảm môn thi tốt nghiệp từ 6  xuống còn 4 môn (2 môn thi bắt buộc là toán và ngữ văn; 2 môn thi tự chọn trong số các môn, gồm: Vật lý, hóa học, sinh học, lịch sử và địa lý). Bộ cũng đề ra tỉ lệ học sinh được miễn thi tốt nghiệp là 20%. Đây là những đổi mới đang gây sự chú ý của dư luận. Dự kiến, việc lấy ý kiến rộng rãi  cho dự thảo sẽ kết thúc vào cuối tháng 3.2014. Sau đó, Bộ GDĐT sẽ thống nhất phương án và áp dụng cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2014. D.H
* Giáo sư Đào Trọng Thi: Nên miễn 80%, chỉ còn 20% phải thi tốt nghiệp
Việc miễn 20% số học sinh là một nội dung thực ra không quan trọng, nhưng lại gây bức xúc trong đề án về đổi mới kỳ thi tốt nghiệp THPT, dù rằng đổi mới này còn nhiều nội dung khác quan trọng hơn, như lựa chọn môn thi như thế nào, mấy môn thi. Dư luận lo ngại không biết 20% đó sẽ được xác định ra sao, rồi liệu có dẫn đến những tiêu cực tiếp theo như thành tích, hay cho điểm học sinh cao hơn so với thực lực quá trình học tập thực tế hay không.
Song tôi lại tiếp cận ở góc độ khác. Tôi không sợ miễn nhầm, vì tỉ lệ đỗ tốt nghiệp THPT hiện luôn ở mức trên 95%. Nhiều người đã đặt vấn đề tỉ lệ cao như vậy, mà cứ tổ chức thi thì có hình thức không? Liệu có cần kỳ thi nữa hay không? Tôi cho rằng nên miễn nhiều hơn nữa, để đỡ tốn kém, áp lực cho xã hội. Tôi muốn đặt vấn đề ngược lại. Thay vì miễn 20-25% số học sinh giỏi vốn quá an toàn, vì đằng nào các em cũng đỗ, thì chỉ nên yêu cầu 20-25% số học sinh yếu nhất phải tham gia kỳ thi bổ sung để được tốt nghiệp. Con số 80% đủ tiêu chuẩn để tốt nghiệp thì không phải thi. Cách đặt vấn đề này tôi nghĩ có lẽ phù hợp hơn, xét trên bối cảnh tỉ lệ tốt nghiệp ở Việt Nam đang là 95%. P.T